Etik Kurul’un amacı, araştırmanın bilimsel yönü ve toplumun endişelerini göz önünde bulundurarak, araştırmalarda yer alan gönüllülerin haklarını, güvenliğini ve esenliğini korumaktır. Etik Kurul, güncel etik uygulamalarına ilişkin standartları ve ilgili mevzuatı takip ederek, sunulan araştırmaların etik ve bilimsel özelliklerine ilişkin tam zamanında, kapsamlı ve bağımsız inceleme sağlar. Etik Kurul; ilgili düzenleyici kurumlara, ilgili mevzuatın gerektirdiklerine, başvuranlara ve topluma uygun olarak hareket etme sorumluluğunu taşımaktadır.
Etik Kurul Gaziantep Üniversitesi’ne bağlı Sosyal ve Beşeri Bilimler alanındaki fakülte, enstitü ve merkezlerde veya bu birimler dışında üniversitemiz öğrencileri ve mensupları veya diğer üniversitelere mensup araştırmacılar veya bağımsız araştırmacılar tarafından insan katılımcılarla yürütülecek her türlü anket, gözlem, girişimsel olmayan ve insan katılımcıların dâhil olduğu deneysel ve yarı deneysel çalışmalar, arşiv çalışmaları, bilgisayar ortamında test, mülakat, ses/video kaydı ile toplanacak olan verilerin kullanılacağı bilimsel araştırmalar ile ilgili araştırma etiği konularını değerlendirir.
Kurul, senato tarafından önerilen veya verilen yetki çerçevesinde rektör tarafından atanan, farklı fakültelerde görev yapmakta olan biri başkan olmak üzere toplam 10 öğretim üyesinden oluşur. Kurul üyelerinin görev süresi iki yıldır. Süresi biten üye tekrar seçilebilir.
Etik Kurula başvuru, doğrudan Kurul Başkanlığına bağlı sekretaryaya, Kurul tarafından tesbit edilmiş başvuru usulüne riayet etmek ve ilgili belgeler eklenmek suretiyle online olarak her ayın ilk 15 gününde yapılır. Değerlendirmeler için Kurul ayın son 15 günü içinde en az bir kez, üçte iki çoğunlukla toplanır. Katılan üyelerin üçte ikisi ile karar alınır. Başkan, incelemek ve sonuçlandırmak üzere başvuruları Kurul gündemine alır. Başkan tarafından incelenen her bir başvuru için başvurunun konusuna göre başkan tarafından gerekirse bir raportör atanır. Raportörün görevi ilgili başvuruyu inceleyip toplantıda Kurula bilgi vermektir. Kurul, disiplinler arası çalışmalarda diğer disiplinlerden uzman görüşü de isteyebilir. Ayrıca Kurul, gerekli durumlarda ilgilerden konuyla ilgili yazılı veya sözlü bilgi de alabilir. Karar, toplantıya katılan üyelerce imzalanır. Karara katılmayan üye, gerekçesini nihai rapora ilave eder. Başvurular Kurul tarafından yalnızca etik açıdan değerlendirilir.
Etik Kurulu, üç farklı düzeyde değerlendirmede bulunabilir. İlk iki düzeydeki çalışmalar için Kurulun toplanmasına gerek yoktur.
Muafiyet Durumu (Düzey I değerlendirme)
Sadece minimal risk içeren veya risk içermeyen araştırmalar incelemeden muaf olarak değerlendirilebilir. Genel olarak, deneklerin günlük yaşamlarını bozmayan veya manipüle etmeyen günlük hayatın normal seyrinde karşılaşılabilecek risklerden daha fazlasını taşımayan ve herhangi bir yanıltma içermeyen araştırmalar hızlandırılmış veya tam Kurul değerlendirmesinden muaf tutulacaktır. Minimal riskin üzerinde risk içeren ve herhangi bir derecede yanıltma içeren projeler değerlendirmelerden muaf tutulmaz.
Araştırmaya katılan gönüllülere sağlanan tüm hakların ve korumanın muafiyet durumlarında da gerekli olduğu unutulmamalıdır. Muafiyet statüsünde olan gönüllülerle araştırma yapan araştırmacılar da tam bir başvuru formu doldurup, bilgilendirilmiş gönüllü olur formu hazırlamalıdırlar. Araştırmacılar riski en aza indirecek, faydaları en üst düzeye çıkaracak, gizliliği sağlayacak ve gönüllünün özgür iradesini sağlayacak uygulamalarda bulunmalıdır. Muafiyet durumu Etik Kurul incelemesinden muaf olmak değildir. Yalnızca tam Kurul incelemesi yapılmadan sekreterya ve Kurul başkanı tarafından yapılan değerlendirmeyi ifade etmektedir.
Hızlandırılmış Değerlendirme (Düzey II değerlendirme)
Hızlandırılmış değerlendirme, Etik Kurul üyelerinin tamamının katılımı olmaksızın değerlendirilebilecek ve onaylanabilecek araştırmalar için uygundur. "Hızlandırılmış" terimi yanıltıcı olabilir: Bu tür değerlendirmeler "daha hızlı" veya daha az titizlikle gerçekleştirilecek değerlendirmeler değil, onay için daha az sayıda üyenin yeterli olduğu anlamındadır. Minimal risk üzerinden risk içeren araştırmalar hızlandırılmış değerlendirmeye alınmazlar.
Tam Komite Değerlendirmesi (Düzey III değerlendirme)
Muafiyet durumu veya Hızlandırılmış değerlendirme niteliklerini taşımayan tüm araştırmalar Tam Kurul Toplantısı ile değerlendirilir. Genel olarak, bu türde araştırmalar, gönüllüyü minimalden daha yüksek bir riske maruz bırakan araştırmalardır. Kurul değerlendirmesi; araştırma protokolünün ilgili Etik Kurul üyelerinin en az 2/3’ü tarafından okunduğu, tartışıldığı ve Etik Kurul üyelerinin salt çoğunluğu tarafından onaylandığı anlamına gelir. Niteliği ne olursa olsun, yasal mevzuatın gereği olan ve bir kuruluş tarafından parasal destek için başvuru yapılacak tüm araştırmalar bu kapsamda değerlendirilir.